काठमाडौँ । नेकपा (एमाले) को सक्रिय राजनीतिमा वरिष्ठ नेताका रूपमा पुनरागमन गरेलगत्तै पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी औपचारिक रूपमा चीन प्रस्थान गरेकी छन् । चीनको हेबेई प्रान्तस्थित स्योङआन नयाँ क्षेत्रमा आयोजना हुन लागेको ‘ग्लोबल गभर्नेन्स फोरम २०२६’ मा सहभागी हुन उनी चिनियाँ जनताको वैदेशिक मामिलासम्बन्धी संस्थान र चीन सरकारको विशेष निमन्त्रणामा चीनतर्फ प्रस्थान गरेकी हुन् । पार्टीको आन्तरिक विवाद र रस्साकस्सीबीच दोस्रो वरीयताकी वरिष्ठ नेता मनोनयन भएपछिको यो उनको पहिलो विदेश भ्रमण हो, जसलाई घरेलु राजनीति र अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक वृत्तमा विशेष चासोका साथ हेरिएको छ ।
‘ग्लोबल गभर्नेन्स फोरम’ र उच्चस्तरीय कूटनीतिक मञ्च
अक्टोबर २३ देखि २५ सम्म स्योङआनमा सञ्चालन हुने उक्त अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनको मुख्य ‘थिम’ ‘परिवर्तनशील विश्वमा विश्वास र सहकार्यको पुनर्निर्माण’ रहेको छ । फोरमलाई पूर्वराष्ट्रपति एवं एमाले वरिष्ठ नेता भण्डारीले विशिष्ट अतिथिका रूपमा सम्बोधन गर्ने कार्यक्रम छ । सम्मेलनअन्तर्गत अक्टोबर २४ र २५ मा संयुक्त राष्ट्रसंघ केन्द्रित अन्तर्राष्ट्रिय प्रणालीको संरक्षण, विश्व शान्ति, बहुपक्षीयताको प्रवद्र्धन, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा ‘ग्लोबल साउथ’का मुलुकको भूमिका तथा जलवायु परिवर्तन, हरित विकास र कृत्रिम बौद्धिकता जस्ता विषयमा समानान्तर प्यानल छलफल हुनेछ । भण्डारी आगामी सोमबार स्वदेश फर्कने कार्यतालिका छ ।
बेइजिङ यात्राको बहुआयामिक अर्थ
विद्यादेवी भण्डारीको यो चीन भ्रमणलाई केवल एउटा अन्तर्राष्ट्रिय फोरमको औपचारिकता वा शैक्षिक सहभागितामा मात्र सीमित मान्न सकिँदैन । नेपालको घरेलु राजनीतिमा देखा परेका राजनीतिक हेरफेर र एमालेभित्रको नेतृत्व सन्तुलनका दृष्टिले यो भ्रमण अर्थपूर्ण छ । पहिलो त, पार्टी अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीसँगको सम्झौता र सहमतिपछि एमालेको दोस्रो वरीयतामा स्थापित भण्डारीलाई बेइजिङले दिएको यो उच्च कूटनीतिक सम्मानले पार्टीभित्र उनको भूमिकालाई थप सशक्त बनाउने देखिन्छ । यसले ओलीको एकल अधिकारलाई सन्तुलनमा ल्याउन र पार्टीमा नयाँ राजनीतिक गतिशीलता दिन मद्दत पुर्याउने विश्लेषण गरिएको छ । अर्कोतिर, राष्ट्रपति छँदा चीनसँगको खोप कूटनीति र व्यापारिक सम्झौतामा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेकी भण्डारीलाई चिनियाँ कूटनीतिक वृत्तले नेपालमा एक ‘भरपर्दो र साझा कूटनीतिक पात्र’ का रूपमा हेर्दै आएको छ । नेपालका वामपन्थी शक्तिहरूबीच कार्यगत एकता र दिगो सहकार्य गराउन बेइजिङले उनलाई साझा अभिभावकीय भूमिकामा देख्न खोजेको आकलन विश्लेषकहरूको छ ।
भण्डारीको यो बेइजिङ यात्राले फोरमका दौरान हुने उच्चस्तरीय साइडलाइन भेटघाटहरूले नेपाल–चीन द्विपक्षीय सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउनुका साथै एमाले र अन्य नेपाली कम्युनिस्ट शक्तिहरूबीचको आन्तरिक सम्बन्धलाई नयाँ ढङ्गले अगाडि बढाउने सन्देश दिन सक्छ । समग्रमा, सक्रिय राजनीतिमा फर्किएपछि पूर्वराष्ट्रपति एवं एमाले वरिष्ठ नेता भण्डारीको यो चीन भ्रमणले एकातिर अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा नेपालको धारणा राख्ने अवसर सिर्जना गरेको छ भने अर्कातिर एमाले र राष्ट्रिय राजनीतिमा उनको स्थान थप सुदृढ हुने संकेत गरेको छ । बेइजिङ भ्रमणका क्रममा हुने संवाद र आगामी राजनीतिक घटनाक्रमले नै उनको यो ‘रणनीतिक छलाङ’ कत्तिको प्रभावकारी हुन्छ भन्ने प्रस्ट पार्नेछ ।
