काठमाडौं । नेपालमा क्रिकेटको महाकुम्भ अर्थात एनपीएल जारी छ । कीर्तिपूरस्थित त्रिवि मैदानमा चलिरहेको एनपीएल केवल क्रिकेटसँगमात्रै जोडिएको छैन । मैदानभित्र खेल चलिरहँदा मैदान बाहिरको दुनियाँ छुट्टै छ ।
नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) को दोस्रो संस्करणका खेल चलिरहदा यहाँको माहोल क्रिकेटमय छ । तर, मैदानभित्रको माहोलसँगै मैदानबाहिर पनि सबैका ध्यान तान्ने विभिन्न सामाजिक एवम् आर्थिक आयाम झल्किरहेका छन् ।
क्रिकेटमा राष्ट्रियस्तरको महाकुम्भ अर्थात एनपीएलमा क्रिकेटरले मात्रै चौका छक्का मारिरहेका छैनन्, मैदान बाहिर पनि यहि हिसाबको गति चलिरहेको छ । सरसरति हेर्दा, त्रिवि क्रिकेट मैदानमा बलरले गुग्ली फ्याँक्दैछन् ।
त्यही मैदान बाहिर खुद्रा व्यापारीहरूले कमाइको छक्का हानिरहेका देखिन्छन् । मंसिर १ गतेबाट शुरु भएको नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) को दोस्रो संस्करणले स्टेडियम वरपरको सडकलाई सानो बजारमा परिणत गरिदिएको छ । एकातिर दर्शकको हुटिङ, अर्कोतिर चिया–चाउचाउ, मःम, क्लबका स्टिकर र जर्सीको होटमा व्यापारीहरू रमाइरहेका छन् । यहाँ यसवर्ष मःम बेचिरहेका छन्, व्यापारी दुर्गा सापकोटा । उनी एक दिनमा ४० प्लेटसम्म मःम विक्री गर्छन् । आफू सन्दीप लामिछानेको फ्यान भएकाले मःम स्टलको नाम नै गुग्ली मःम राखेको सुनाछन्, उनी ।
उनी जस्तै क्रिकेटका अर्का फ्यान छन्, राजन शाक्य । राजनले क्रिकेट चलिरहँदा क्लवका स्टिकर, झण्डा, क्याप, मास्क लगायत ६–७ प्रकारका सामान बेचिरहेका छन् । मैदान बाहिर बेचिने झण्डा, क्याप, मास्कआदिबाटै उनी दिनमा ३ हजारदेखि १० हजारसम्म कमाइ भइरहेको बताउँछन् । तर, गत वर्षभन्दा यो पटक अलि कम कमाई हुन सक्ने अवस्था देखिएपनि कमाई राम्रै छ उनको ।
व्यापार त भइरहेको छ । तर, सबै व्यापारी खुशी छैनन् । १८ वर्षीय धमन धामीको भने गुनासो छ । स्टेडियमभित्रबाट दर्शक निस्किन नपाउने कारण व्यवसाय खासै हुन नसकेको उनको बुझाइ छ । पहिलो सिजनमा मैदान बाहिर जताततै सजिलै निस्किने गरेका थिए, दर्शकहरु । तर, अहिले क्रिकेटस्थल सुविधायुक्त छ र खेल नसक्किदै बाहिरभित्र गरिरहन सहज छैन । यो नियमले ठूला स्पोन्सर र व्यवसायीलाई फाइदा पुग्ने तर साना खुद्रा व्यापारीमाथि भेदभाव हुने गरेको गुनासो व्यवसायी धामीको छ ।
एनपिएल शुरु भएको पहिलो तीन दिन त प्रशासनले स्टल नै राख्न दिएन । स्टल राख्न नदिएको सम्झिँदै खुद्रा व्यवसायी रोशनी कोईरालाले समन्वयपछि राख्न दिएको र अहिले सानोतिनो व्यवसाय भइरहेको बताउछन् । पहिले निकै दुःख भएको र पछि समन्वय गरेर बल्ल ठाउँ पाएको सम्झिदै अहिले चिया, चाउचाउ, बिस्कुट बेचिरहेको बताउछिन् रोशनी । एनपीएलले रोजगारी त दियो, तर साना व्यापारीलाई हेर्ने दृष्टिकोण सुधार्नुपर्छ भन्ने सुझाव छ उनको ।
मंसिर २७ गतेसम्म चल्ने एनपीएलले त्रिवि वरपरको सडकलाई २७ दिनको मेला बनाइदिएको छ । दर्शकको भीड, सवारीको जाम, मःम र चियाको बासनाः सबैले यो क्षेत्रलाई जीवन्त बनाएको छ । तर स्टेडियमभित्रको कडा नियमले बाहिरको कमाइमा ‘डट बल’ लगाइदिएको छ । खेल त भइरहेकै छ तर साना व्यापारीहरूको मनमा भने एउटै प्रश्न घुमिरहेको छ–“हामीलाई पनि व्यापारको दुनियाँमा मैदानभित्र खेल्न किन दिइएन ?”
